درس پنجم : جنگ احد از بعد نظامى جنگ احد پس از جنگ بدر و با انگيزه‌هاى زير از سوى مشركان آغاز شد : انتقام كشتگان بدر ، رهايى از تنگناى اقتصادى و تحصيل امنيت راه تجارى مكه - شام و نيز تثبيت حاكميت و رهبرى متزلزل قريش . اين انگيزه‌ها هم جنبهء نظامى و هم سياسى داشت كه در اين درس تنها به بعد نظامى آن اشاره مىشود . توان و آمادگى رزمى الف - روحيه : مشركان در حالى عازم مدينه شدند كه همه يكدل و يك رأى بودند . بر خلاف جنگ بدر كه تعدادى كنيزك آوازه‌خوان همراهشان بود ، اين بار زنان اشراف را براى تحريك و انگيزش لشكر و يادآورى كشتگان بدر با خود آوردند . « 1 » اين در حالى بود كه مسلمانان به دليل اختلافى كه بر سر محل نبرد با هم پيدا كردند ، دچار دو دستگى شدند . آنهايى كه مايل به جنگ در بيرون شهر بودند ، سرشار از شوق و نشاط و تعدادى از آنها كه مايل به جنگ در مدينه بودند ، با اكراه به ميدان آمدند . ب - تركيب : سپاه اسلام تركيبى ناهمگون داشت . گروهى از آنان شيفتهء شهادت و گروهى ديگر محتاط بودند . منافقان نيز عازم ميدان نبرد شدند ، اما در نيمه راه به بهانه‌هاى واهى

--> ( 1 ) - مغازى ، مترجم ، ج 1 ، ص 147 .